kiskanmaktir bir yerde. istedigi $ey olmayinca cirkeflik yapip aptal duruma du$mekten ote gidemez bu haldeki insan.
sadece pembe dizilerde gorulebilecek bir olaydir. kafa kari$tirir haliyle.
edit: aslinda onlarda bile gozukmeyebilir, o kadar komplikedir.
edit: aslinda onlarda bile gozukmeyebilir, o kadar komplikedir.
(bkz: el dorado)
kusursuz bir nicke (?) sahip comez. pek ho$ gelmemi$ gibi ama dur bakalim.
(ara: pa$a)
on altıncı yüzyıl kumandan, târihçi, ilim ve devlet adamı. âilesi, doğum yeri ve târihi bilinmemektedir. enderun’da terbiye edilip, öğretim görerek yetiştirildi. kânûnî sultan süleymân han zamânında dimetoka’da vefât ettiği sanılmaktadır.
enderun’da eğitim ve öğretimini tamamlayan lütfi paşa, osmanlı sultânı ikinci bâyezîd han (1481-1512) devrinin son zamanlarında çuhadar iken, yavuz sultan selim hanın 1512’de tahta geçmesiyle, müteferrika oldu. yavuz sultan selîm han (1512-1520) devrinde çeşnigirbaşı, kapıcıbaşı ve mîralem vazifeleri verildi. bu vazîfelerinde sultan’ın takdirini kazandı. kastamonu ve aydın sancakbeyliklerinde bulundu. kânûnî ile birlikte rodos’un fethine iştirâk etti (1522). yanya sancakbeyi iken viyana kuşatmasına katıldı (1529). 1533’te karaman beylerbeyi oldu. irakeyn seferine katıldı (1533-1536). önce anadolu, peşinden rumeli beylerbeyliğine getirildi(1536). kısa bir müddet sonra, üçüncü vezirliğe tâyin olundu. 1537’de kaptan-ı deryâ barbaros hayreddin paşanın iki yüz seksen gemilik korfu seferine serdâr olarak katıldı. korfu seferinde kânûnî sultan süleymân han, avlonya’da bulunurken, lütfîipaşa da italya sâhillerinde, osmanlının yokluğunda akdeniz’i kana boyayan korsanları ve haçlı donanmalarını aradı. otranto ve castro kalelerini tahrip ederek, donanmayla istanbul’a döndü. 1538’de ikinci vezirliğe tâyin edildi. kânûnî sultan süleymân han ile boğdan seferine katıldı. bu sefer esnâsında prut nehri üzerinde köprü inşâ ettirerek mîmâr sinân’ı sultan’a tanıttı. boğdan seferi sonunda 13 temmuz 1539 târihinde vezîriâzamlığa tâyin edildi. yavuz sultan selim’in kızı ve kânûnî sultan süleymân hanın kız kardeşi şâhî sultan ile evlenerek osmanlı hânedânına damad oldu. 1541 nisanında emekli olduktan sonra, dimetoka’da ilim ile meşgûl olup, kıymetli eserler yazdı. emekli haslarıyla geçinerek, vefâtına kadar dimetoka’da oturan lütfi paşa, hacca da gitmiştir.
iyi bir idâreci, teşkilâtçı, kumandan olan damad lütfi paşa, enderun’daki eğitim ve öğretiminin yanında tâyin olunduğu çevrenin âlim ve şâirleri ile sıkı münâsebet kurarak, ilmini artırmıştır. arap edebiyâtı, fıkıh, hadîs, târih ve diğer ilimlerin yanında tıp ilmini de bildiğinden, arapça ve türkçe kitaplar yazmış, tercümeler yapmıştır. 1554 senesine kadar osmanlı târihini ihtivâ eden tevârih-i âl-i osman, vezirlerin ve devlet adamlarının uyacağı kâidelerden bahseden âsafnâme, tıp ve dînî ilimleri konu edinen tuhfetü’t-tâlibîn kitâb-ül-es’ile ve’l-ecvibe, tenbih-ül-gâfilîn ve tekîdü’s-sâlikîn, kitâbü’l-künûz fi’l-letâifi’r-rumûz, zübdetü’l-mesâil fi’l-itikâdât ve’l-ibâdât dâhil yirmiye yakın eser te’lîf ve tercüme etmiştir.
enderun’da eğitim ve öğretimini tamamlayan lütfi paşa, osmanlı sultânı ikinci bâyezîd han (1481-1512) devrinin son zamanlarında çuhadar iken, yavuz sultan selim hanın 1512’de tahta geçmesiyle, müteferrika oldu. yavuz sultan selîm han (1512-1520) devrinde çeşnigirbaşı, kapıcıbaşı ve mîralem vazifeleri verildi. bu vazîfelerinde sultan’ın takdirini kazandı. kastamonu ve aydın sancakbeyliklerinde bulundu. kânûnî ile birlikte rodos’un fethine iştirâk etti (1522). yanya sancakbeyi iken viyana kuşatmasına katıldı (1529). 1533’te karaman beylerbeyi oldu. irakeyn seferine katıldı (1533-1536). önce anadolu, peşinden rumeli beylerbeyliğine getirildi(1536). kısa bir müddet sonra, üçüncü vezirliğe tâyin olundu. 1537’de kaptan-ı deryâ barbaros hayreddin paşanın iki yüz seksen gemilik korfu seferine serdâr olarak katıldı. korfu seferinde kânûnî sultan süleymân han, avlonya’da bulunurken, lütfîipaşa da italya sâhillerinde, osmanlının yokluğunda akdeniz’i kana boyayan korsanları ve haçlı donanmalarını aradı. otranto ve castro kalelerini tahrip ederek, donanmayla istanbul’a döndü. 1538’de ikinci vezirliğe tâyin edildi. kânûnî sultan süleymân han ile boğdan seferine katıldı. bu sefer esnâsında prut nehri üzerinde köprü inşâ ettirerek mîmâr sinân’ı sultan’a tanıttı. boğdan seferi sonunda 13 temmuz 1539 târihinde vezîriâzamlığa tâyin edildi. yavuz sultan selim’in kızı ve kânûnî sultan süleymân hanın kız kardeşi şâhî sultan ile evlenerek osmanlı hânedânına damad oldu. 1541 nisanında emekli olduktan sonra, dimetoka’da ilim ile meşgûl olup, kıymetli eserler yazdı. emekli haslarıyla geçinerek, vefâtına kadar dimetoka’da oturan lütfi paşa, hacca da gitmiştir.
iyi bir idâreci, teşkilâtçı, kumandan olan damad lütfi paşa, enderun’daki eğitim ve öğretiminin yanında tâyin olunduğu çevrenin âlim ve şâirleri ile sıkı münâsebet kurarak, ilmini artırmıştır. arap edebiyâtı, fıkıh, hadîs, târih ve diğer ilimlerin yanında tıp ilmini de bildiğinden, arapça ve türkçe kitaplar yazmış, tercümeler yapmıştır. 1554 senesine kadar osmanlı târihini ihtivâ eden tevârih-i âl-i osman, vezirlerin ve devlet adamlarının uyacağı kâidelerden bahseden âsafnâme, tıp ve dînî ilimleri konu edinen tuhfetü’t-tâlibîn kitâb-ül-es’ile ve’l-ecvibe, tenbih-ül-gâfilîn ve tekîdü’s-sâlikîn, kitâbü’l-künûz fi’l-letâifi’r-rumûz, zübdetü’l-mesâil fi’l-itikâdât ve’l-ibâdât dâhil yirmiye yakın eser te’lîf ve tercüme etmiştir.
târihi ve yeri belli değildir. babasının adı abdülmuîn’dir. osmanlı sultânı orhan han ve birinci murâd han zamanlarında kahramanlıkları görülen lala şâhin paşa, sultan birinci murâd hanın yetişmesiyle meşgûl olup, şehzâdeliğinde ona lalalık yaptı ve bu sebeple lala lakabını aldı.
birinci murâd hanın izmit ve bursa sancak beyliklerinde maiyetinde bulunan lala şâhin, rumeli’de fetihlerin başlaması üzerine süleymân paşanın emrinde vazîfe aldı. çorlu ve lüleburgaz’ın fetihlerinde bulundu. birinci murâd hanın, sultan olmasıyla kendisine beylerbeyilik verildi. bundan sonra, ordu kumandanı olarak vazife yaptı. 1361’de edirne’nin fethine rumeli beylerbeyi olarak katıldı ve zağra’yı fethetti. 1361’de kurulan yeniçeri ocağı fikrinin öncülüğünde bulundu. 1364’te müttefik balkan haçlı ordusuna karşı sırpsındığı harbine katıldı. 1366’da kuzeybatı balkanlara karşı başlatılan harekâta kumandanlık edip, bulgaristan’daki samaku ve ihtiman’a akın yaptı. kırk kilise (bugünkü kırklareli), vize, samaku, ihtiman fethedildi. lala şâhin paşa, 1368’de çandarlı halil paşanın vezîr-i âzam olmasıyla, vezirliğe getirildi. sırp-bulgar ordularının saldırısı üzerine 1371’de samaku meydan muhârebesine yine aynı târihte haçlı ordularına karşı çirmen’de kazanılan harpte bulundu. 1372’de rumeli’ndeki firecik ve havâlisinin fethine memur edilince, bizans’ın içine girecek kadar harekâtlar yaptı. 1373’te ilk makedonya fütuhâtına katıldı. bu seferde, iskeçe, drama, korala, zihne, serez, avrethisarı, vardar yenicesi ve kararfirye kasabaları ve şehirleri fethedildi.
osmanlı devletinin ilk balkan fütuhâtına katılıp, buralarda islâmiyetin yayılmasında hizmeti geçen lala şâhin paşa; sultan birinci murâd hanın bütün bölgeyi fethetmek niyetiyle kurduğu muntazam plânların tatbikçisidir. osmanlı sultânının bu gâyesini gerçekleştirmek için çıktığı seferde, 1375’te niş’in fethinden sonra, vefât ettiği sanılmaktadır. lala şâhin paşa, 1348’de bursa’da medrese, kirmasti’de câmi ve zâviye yaptırıp, vakfetmiştir. hâtırasına edirne’de bir ilçe ile bursa’da bir mahalleye adı verilmiştir.
birinci murâd hanın izmit ve bursa sancak beyliklerinde maiyetinde bulunan lala şâhin, rumeli’de fetihlerin başlaması üzerine süleymân paşanın emrinde vazîfe aldı. çorlu ve lüleburgaz’ın fetihlerinde bulundu. birinci murâd hanın, sultan olmasıyla kendisine beylerbeyilik verildi. bundan sonra, ordu kumandanı olarak vazife yaptı. 1361’de edirne’nin fethine rumeli beylerbeyi olarak katıldı ve zağra’yı fethetti. 1361’de kurulan yeniçeri ocağı fikrinin öncülüğünde bulundu. 1364’te müttefik balkan haçlı ordusuna karşı sırpsındığı harbine katıldı. 1366’da kuzeybatı balkanlara karşı başlatılan harekâta kumandanlık edip, bulgaristan’daki samaku ve ihtiman’a akın yaptı. kırk kilise (bugünkü kırklareli), vize, samaku, ihtiman fethedildi. lala şâhin paşa, 1368’de çandarlı halil paşanın vezîr-i âzam olmasıyla, vezirliğe getirildi. sırp-bulgar ordularının saldırısı üzerine 1371’de samaku meydan muhârebesine yine aynı târihte haçlı ordularına karşı çirmen’de kazanılan harpte bulundu. 1372’de rumeli’ndeki firecik ve havâlisinin fethine memur edilince, bizans’ın içine girecek kadar harekâtlar yaptı. 1373’te ilk makedonya fütuhâtına katıldı. bu seferde, iskeçe, drama, korala, zihne, serez, avrethisarı, vardar yenicesi ve kararfirye kasabaları ve şehirleri fethedildi.
osmanlı devletinin ilk balkan fütuhâtına katılıp, buralarda islâmiyetin yayılmasında hizmeti geçen lala şâhin paşa; sultan birinci murâd hanın bütün bölgeyi fethetmek niyetiyle kurduğu muntazam plânların tatbikçisidir. osmanlı sultânının bu gâyesini gerçekleştirmek için çıktığı seferde, 1375’te niş’in fethinden sonra, vefât ettiği sanılmaktadır. lala şâhin paşa, 1348’de bursa’da medrese, kirmasti’de câmi ve zâviye yaptırıp, vakfetmiştir. hâtırasına edirne’de bir ilçe ile bursa’da bir mahalleye adı verilmiştir.
osmanlı sadrazamlarından. bosnalı olup, enderun’da yetiştirildi. iyi bir eğitim ve öğrenim gördü. şehzâde lalalıklarında bulunduğundan “lala” nâmıyla meşhur oldu. bâzı târihî kaynaklarda lakabının “lâle” olduğu ve “sokullu âilesine” mensubiyeti yazılıdır. 1606’da istanbul’da vefât etti.
lala mehmed paşa, enderun’da peşkir ağası iken büyük mîrâhurlukla bîrun hizmetine alındı. 1591’de yeniçeri ağası oldu. 1595’te macaristan seferine vezir-i âzam sinan paşa ile katılıp, muhârebelerde çok gayret ve kahramanlık gösterdi. sefer dönüşü karaman, sonra anadolu beylerbeyliğine tâyin edildi. 1596’da, rumeli beylerbeyliğine terfi ederek, sultan üçüncü mehmed han ile eğri seferine katıldı. eğri kuşatması ve haçova meydan muhârebesinde rumeli beylerbeyilik vazîfesiyle büyük yararlıklar gösterdi. avusturya seferlerinde uzun yıllar hizmet ederek, kanije ve istolni-belgrad kuşatmalarına katıldı. 18 kasım 1602 budin müdâfaasında avusturya ordusunu geri çekilmek zorunda bıraktı. bu seferdeki üstün gayret ve muvaffakiyetlerinden dolayı üçüncü vezirliğe terfi ederek, 11 mayısta macaristan serdarlığına tâyin edildi. 5 ağustos 1604’te vezir-i âzamlığa getirilen lala mehmed paşa, avusturya seferi için garp serdârlığına getirilince, 25 eylülde peşte’yi, ardından da vaç hatvan kalelerini zaptetti. 1604-1605 kışını belgrad kışlağında geçiren paşa, 3 ekim 1605’te estergon’u fethederek “estergon fâtihi” unvanını aldı. avusturya içlerine bir akın tertiplenerek, düşmanın askerî mevkileri tahrip edilip, koermen ve steinamanager şehirleri zapt edilerek, pek çok esir ve ganimet alındı. istanbul’dan gönderilen murassa tacını 20 kasımda erdel prensi ve macar kralı îlân edilen istva baskay’ın başına koyan lala mehmed paşa, bölgeyi tekrar osmanlı himâye ve tâbiiyeti altına aldı.
lala mehmed paşa, 1606 yılının haziran ayında celâli âsileri ile iran üzerine serdar tâyin edildiği sırada üsküdar’da felç geçirerek vefât etti. cenazesi eyüb’e getirilerek, sokullu mehmed paşanın türbesine defnedildi. lala mehmed paşa, tedbirli, tecrübeli, vakar sâhibi ve askerlerin çok sevdiği bir devlet adamıydı. hudut tecrübesi fazla olduğundan, seferlerdeki icrâatlarıyla devlete büyük hizmetlerde bulundu.
lala mehmed paşa, enderun’da peşkir ağası iken büyük mîrâhurlukla bîrun hizmetine alındı. 1591’de yeniçeri ağası oldu. 1595’te macaristan seferine vezir-i âzam sinan paşa ile katılıp, muhârebelerde çok gayret ve kahramanlık gösterdi. sefer dönüşü karaman, sonra anadolu beylerbeyliğine tâyin edildi. 1596’da, rumeli beylerbeyliğine terfi ederek, sultan üçüncü mehmed han ile eğri seferine katıldı. eğri kuşatması ve haçova meydan muhârebesinde rumeli beylerbeyilik vazîfesiyle büyük yararlıklar gösterdi. avusturya seferlerinde uzun yıllar hizmet ederek, kanije ve istolni-belgrad kuşatmalarına katıldı. 18 kasım 1602 budin müdâfaasında avusturya ordusunu geri çekilmek zorunda bıraktı. bu seferdeki üstün gayret ve muvaffakiyetlerinden dolayı üçüncü vezirliğe terfi ederek, 11 mayısta macaristan serdarlığına tâyin edildi. 5 ağustos 1604’te vezir-i âzamlığa getirilen lala mehmed paşa, avusturya seferi için garp serdârlığına getirilince, 25 eylülde peşte’yi, ardından da vaç hatvan kalelerini zaptetti. 1604-1605 kışını belgrad kışlağında geçiren paşa, 3 ekim 1605’te estergon’u fethederek “estergon fâtihi” unvanını aldı. avusturya içlerine bir akın tertiplenerek, düşmanın askerî mevkileri tahrip edilip, koermen ve steinamanager şehirleri zapt edilerek, pek çok esir ve ganimet alındı. istanbul’dan gönderilen murassa tacını 20 kasımda erdel prensi ve macar kralı îlân edilen istva baskay’ın başına koyan lala mehmed paşa, bölgeyi tekrar osmanlı himâye ve tâbiiyeti altına aldı.
lala mehmed paşa, 1606 yılının haziran ayında celâli âsileri ile iran üzerine serdar tâyin edildiği sırada üsküdar’da felç geçirerek vefât etti. cenazesi eyüb’e getirilerek, sokullu mehmed paşanın türbesine defnedildi. lala mehmed paşa, tedbirli, tecrübeli, vakar sâhibi ve askerlerin çok sevdiği bir devlet adamıydı. hudut tecrübesi fazla olduğundan, seferlerdeki icrâatlarıyla devlete büyük hizmetlerde bulundu.
(bkz: laminant)
ünlü osmanlı devlet adamlarından. doğum târihi bilinmemektedir. rumeli’den devşirme olarak alınıp, sarayda (enderun’da) türk ve islam terbiyesi ile yetiştirildi. saray ve hükümet işlerinde vazîfe aldı. saraydan ilk olarak 1554’te mısır vâlisi mahmud paşaya kethüdâlık vazîfesiyle çıktı. mısır’da başarılı hizmetler yapıp, kâbiliyeti dikkat çektiğinden; sancakbeylik ve emir-i hac’lık vazîfesi verildi. 1569’da mısır beylerbeyi koca sinan paşa ile yemen’in fethine katıldı. yemen’e önce vâli, 1576’da beylerbeyi tâyin edildi. yemen beylerbeyi iken îmâr faaliyetlerinde bulunup sanâ kasrında bir câmi ve nakîm dağından su getirme tesisleri kurdu. bu vazîfedeyken istanbul’a çağrıldı. şarkîkarahisar sancakbeyi oldu. şarkîkarahisar’dan sonra çeşitli vilâyetlerde vazîfe aldı. diyarbakır beylerbeyi iken karaman’a tâyin edildi.
1585’te karaman beylerbeyi vazîfesindeyken, özdemiroğlu osman paşanın komutasında tebriz seferine katıldı. tebriz civârındaki savaşın en kritik ânında atı ile berâber savaş meydanındaki kuyuya düştü. hamza mirza kumandasındaki safevî kuvvetlerince esir alınıp hapsedildi. 1590 osmanlı-safevî antlaşmasına kadar iran’da kalan ve atıyla kuyuya düşmesinden dolayı “kuyucu” lakabı verilen murâd paşa, istanbul’a gelip, kıbrıs beylerbeyliğine tâyin edildi.
kuyucu murâd paşa, 1596 haçova meydan muhârebesinde büyük yararlıklar gösterdi. uzun seneler macaristan cephesinde lâyıkıyla hizmet etti. cephedeyken bâzı sulh müzâkerelerinde bulundu. birinci ahmed han (1603-1617) osmanlı sultanı olunca, kuyucu murâd paşa şubat 1603’te rumeli eyâleti ile berâber budin muhâfazasına memur edildi. 1605’de divan-ı hümâyûnda dördüncü vezir oldu. iran’daki safevî devleti’nin (1501-1732) teşvik ve kışkırtmaları netîcesinde anadolu ve kuzey suriye’deki isyanlar tehlikeli bir hal aldığından, anadolu isyanları ve iran meselesi için ferhad paşa serdar tâyin edildi. kuyucu murâd paşa, avusturya cephesindeki faâliyetlerinden ve macaristan-avusturya meselesindeki teşebbüslerinden dolayı, 13 mayıs 1606’da engürüs serdârı oldu. 1593 yılından beri devâm eden avusturya savaşına son veren zitvatorok antlaşmasını imzâladı. antlaşmaya göre savaşın en önemli sebeplerinden birini teşkil eden estergon kalesi, osmanlılarda kalıyordu.
kuyucu murâd paşa rumeli’ndeyken, osmanlı devleti için en büyük tehlike, iran meselesi ile anadolu ve suriye taraflarındaki isyanlar idi. “celâlî isyanları” adı verilen, devlet içinde orduya bile sâhip olan âsîleri (bkz. celâliler) cezâlandırmak için şeyhülislâm sun’ullah efendinin tavsiyesi ile aralık 1606’da murâd paşa, sadrâzam tâyin edildi. sadâret mührünü belgrad’da alan murâd paşa, serhat işlerini hallettikten sonra istanbul’a geldi.
osmanlı devletinin 1593 yılından beri avrupa cephesinde savaşlarla meşgûl olmasını fırsat bilen iran-safevî devleti, anadolu ve kuzey suriye’de karışıklıklar çıkardı. celâlî isyanları çok tehlikeli bir hal almıştı. murâd paşa, kuzey suriye’de derezi (dürzî) bir hükümet kurmuş olan canbolatoğlu ali paşa üzerine, 1607 temmuzunda istanbul’dan hareket etti. yol boyunca âsilere karşı uslandırma hareketlerinde bulunan murâd paşa, âsi canbolatoğlu’na karşı maraş beylerbeyi zülfikâr paşadan yardımcı kuvvetler aldı. daha sonra harekete geçerek iskenderun yakınlarındaki oruç ovasında mevzilenmiş olan âsî kuvvetlerini bozguna uğrattı. canbolatoğlu ve lübnan derezi lideri maanoğlu fahreddîn ile bütün dürzi kabîle reislerinden canlarını kurtarabilenler kaçtı. murâd paşa, halep’i ele geçirip, isyancıları ve bölücüleri bölgeden temizleyerek, kışı orada geçirdi. bağdâd’daki taviloğlu mustafa üzerine cağalazâde mahmûd paşa kumandasında ordu gönderip, onu kaçırttı. murâd paşa heleb’deyken, kalenderoğlu, otuz bin celâli kuvvetiyle istanbul’u tehdit etti. kalenderoğlu’nun yanında birçok celâlî elebaşısı ve başıbozuk da vardı. murâd paşa; içel’deki muslî çavuş’un kalenderoğlu ile birleşmesini önlemek için ona içel sancakbeyliğini verip, maraş ve göksun’dan yeni kuvvetler aldı. kalenderoğlu, istanbul’dan gönderilen bir miktar osmanlı hazîne ve kuvvetlerini almak için göksun boğazı’nı kapamak istedi. murâd paşa, daha önce hareket ederek boğaz’ı tuttu. burada iki taraf arasında şiddetli bir muhârebe vukûa geldi. savaşın en şiddetli ânında, serdârın, hendeklere sakladığı yeniçerileri meydana çıkarıp hücuma geçirmesi üzerine kalenderoğlu bozuldu. iran’a sığınmak için doğuya doğru kaçmaya başladı. âsîler tâkip edilerek eylül 1608’de, şarkîkarahisar’da toplanan binlerce celâlî imhâ edildi. anadolu âsîlerden temizlenince murâd paşa, 1608 sonunda istanbul’a döndü.
murâd paşa böylece dâhiyâne bir siyâsetle osmanlı devletinin içinde huzûru bozup, düşmanlarıyla işbirliği yapan âsîleri ortadan kaldırdı. ayrıca üsküdar seferi denilen 15 haziran 1609’daki harekâtla da musli çavuş ve yûsuf paşa gibi âsîleri ve bunlarla işbirliği yapanları îdâm ederek, bunların fesat tohumlarını ve köklerini kuruttu. murâd paşa, 1610 baharında, osmanlı devleti içindeki karışıklıkların plânlayıcısı ve destekçisi iran-safevî devletine karşı sefere çıktı. tebriz’de bulunan safevî şâh abbâs’ın (1587-1628) celâlî isyanları ve avusturya seferi (1593-1606) esnâsında işgal ettiği toprakları ve kafkasya’yı kurtarmak veya osmanlı lehine bir antlaşma sağlamak için iran seferine çıktı. şâh abbâs, murâd paşaya elçi gönderdi. safevî elçileri sultan ahmed hana gönderildi. murâd paşa, tebriz önlerine geldiğinde, sefer mevsimi geçtiğinden, kışı geçirmek için diyarbakır’a çekildi. murâd paşa, iran üzerine yeni bir sefer hazırlığı içindeyken, doksan yaşlarında 6 ağustos 1611’de âmid kışlığında vefât etti. istanbul’da yaptırdığı medresenin bahçesindeki türbesine defnedildi.
murâd paşa; üstün komutanlık, idârecilik, diplomatlık kabiliyetlerine sahipti ve devletin çıkarlarını her şeyden üstün tutan bir devlet adamıydı. rumeli’den devşirme olarak alınıp, sarayda yetiştirildi. osmanlı hânedânına çok sâdıktı. ülkesine ve milletine çok hizmeti oldu. tecrübeli, samîmî ve ileri görüşlü olduğundan icrââtlarında tâvizsiz hareket ederdi. soğukkanlı olup hissiyatını saklamasını bilir, vakti gelince harekete geçip muvaffak olurdu. adâletten ayrılmazdı. ancak, devlet düşmanlarına karşı şiddetli ve amansızdı.
avusturya seferinde haçlı zihniyetine, iran safevî devleti ve devlet içindeki taraftarlarına karşı çok şiddetli mücâdele etti. ülke içinde âsî celâlîleri ortadan kaldırdığı için, ihtilal yanlılarının çeşitli taarruzlarına uğradı. devrine âit kaynaklarda, ilmî eserlerde, meselâ ingiltere elçisi lello; murâd paşanın ülkesine iyiliği dokunduğunu, basîret sâhibi olduğunu, memleketin iç işlerini düzeltip, hâkimiyeti sağladığını, iyi bir asker ve devlet adamı olduğunu yazar. on üç yıl süren avusturya seferi ve yıllarca devam eden celâlî isyânları netîcesinde mâliyenin durumunu öğrenmek için ayn ali efendi’ye kavânin-i âl-i osman der mezâmîn-i defter-i dîvân adlı eserini yazdırdı. yabancılarla olan münâsebetlerde çok dikkâtli olup, meseleleri gayet iyi tâkip ederdi. murâd paşa, istanbul’da vezneciler semtinde edebiyât fakültesi arkasında, medrese, dükkânlar, türbe, sıbyan mektebi ve sebilden meydana gelen bir külliye ile erzurum’da büyük bir câmii ve hamam yaptırmıştır.
1585’te karaman beylerbeyi vazîfesindeyken, özdemiroğlu osman paşanın komutasında tebriz seferine katıldı. tebriz civârındaki savaşın en kritik ânında atı ile berâber savaş meydanındaki kuyuya düştü. hamza mirza kumandasındaki safevî kuvvetlerince esir alınıp hapsedildi. 1590 osmanlı-safevî antlaşmasına kadar iran’da kalan ve atıyla kuyuya düşmesinden dolayı “kuyucu” lakabı verilen murâd paşa, istanbul’a gelip, kıbrıs beylerbeyliğine tâyin edildi.
kuyucu murâd paşa, 1596 haçova meydan muhârebesinde büyük yararlıklar gösterdi. uzun seneler macaristan cephesinde lâyıkıyla hizmet etti. cephedeyken bâzı sulh müzâkerelerinde bulundu. birinci ahmed han (1603-1617) osmanlı sultanı olunca, kuyucu murâd paşa şubat 1603’te rumeli eyâleti ile berâber budin muhâfazasına memur edildi. 1605’de divan-ı hümâyûnda dördüncü vezir oldu. iran’daki safevî devleti’nin (1501-1732) teşvik ve kışkırtmaları netîcesinde anadolu ve kuzey suriye’deki isyanlar tehlikeli bir hal aldığından, anadolu isyanları ve iran meselesi için ferhad paşa serdar tâyin edildi. kuyucu murâd paşa, avusturya cephesindeki faâliyetlerinden ve macaristan-avusturya meselesindeki teşebbüslerinden dolayı, 13 mayıs 1606’da engürüs serdârı oldu. 1593 yılından beri devâm eden avusturya savaşına son veren zitvatorok antlaşmasını imzâladı. antlaşmaya göre savaşın en önemli sebeplerinden birini teşkil eden estergon kalesi, osmanlılarda kalıyordu.
kuyucu murâd paşa rumeli’ndeyken, osmanlı devleti için en büyük tehlike, iran meselesi ile anadolu ve suriye taraflarındaki isyanlar idi. “celâlî isyanları” adı verilen, devlet içinde orduya bile sâhip olan âsîleri (bkz. celâliler) cezâlandırmak için şeyhülislâm sun’ullah efendinin tavsiyesi ile aralık 1606’da murâd paşa, sadrâzam tâyin edildi. sadâret mührünü belgrad’da alan murâd paşa, serhat işlerini hallettikten sonra istanbul’a geldi.
osmanlı devletinin 1593 yılından beri avrupa cephesinde savaşlarla meşgûl olmasını fırsat bilen iran-safevî devleti, anadolu ve kuzey suriye’de karışıklıklar çıkardı. celâlî isyanları çok tehlikeli bir hal almıştı. murâd paşa, kuzey suriye’de derezi (dürzî) bir hükümet kurmuş olan canbolatoğlu ali paşa üzerine, 1607 temmuzunda istanbul’dan hareket etti. yol boyunca âsilere karşı uslandırma hareketlerinde bulunan murâd paşa, âsi canbolatoğlu’na karşı maraş beylerbeyi zülfikâr paşadan yardımcı kuvvetler aldı. daha sonra harekete geçerek iskenderun yakınlarındaki oruç ovasında mevzilenmiş olan âsî kuvvetlerini bozguna uğrattı. canbolatoğlu ve lübnan derezi lideri maanoğlu fahreddîn ile bütün dürzi kabîle reislerinden canlarını kurtarabilenler kaçtı. murâd paşa, halep’i ele geçirip, isyancıları ve bölücüleri bölgeden temizleyerek, kışı orada geçirdi. bağdâd’daki taviloğlu mustafa üzerine cağalazâde mahmûd paşa kumandasında ordu gönderip, onu kaçırttı. murâd paşa heleb’deyken, kalenderoğlu, otuz bin celâli kuvvetiyle istanbul’u tehdit etti. kalenderoğlu’nun yanında birçok celâlî elebaşısı ve başıbozuk da vardı. murâd paşa; içel’deki muslî çavuş’un kalenderoğlu ile birleşmesini önlemek için ona içel sancakbeyliğini verip, maraş ve göksun’dan yeni kuvvetler aldı. kalenderoğlu, istanbul’dan gönderilen bir miktar osmanlı hazîne ve kuvvetlerini almak için göksun boğazı’nı kapamak istedi. murâd paşa, daha önce hareket ederek boğaz’ı tuttu. burada iki taraf arasında şiddetli bir muhârebe vukûa geldi. savaşın en şiddetli ânında, serdârın, hendeklere sakladığı yeniçerileri meydana çıkarıp hücuma geçirmesi üzerine kalenderoğlu bozuldu. iran’a sığınmak için doğuya doğru kaçmaya başladı. âsîler tâkip edilerek eylül 1608’de, şarkîkarahisar’da toplanan binlerce celâlî imhâ edildi. anadolu âsîlerden temizlenince murâd paşa, 1608 sonunda istanbul’a döndü.
murâd paşa böylece dâhiyâne bir siyâsetle osmanlı devletinin içinde huzûru bozup, düşmanlarıyla işbirliği yapan âsîleri ortadan kaldırdı. ayrıca üsküdar seferi denilen 15 haziran 1609’daki harekâtla da musli çavuş ve yûsuf paşa gibi âsîleri ve bunlarla işbirliği yapanları îdâm ederek, bunların fesat tohumlarını ve köklerini kuruttu. murâd paşa, 1610 baharında, osmanlı devleti içindeki karışıklıkların plânlayıcısı ve destekçisi iran-safevî devletine karşı sefere çıktı. tebriz’de bulunan safevî şâh abbâs’ın (1587-1628) celâlî isyanları ve avusturya seferi (1593-1606) esnâsında işgal ettiği toprakları ve kafkasya’yı kurtarmak veya osmanlı lehine bir antlaşma sağlamak için iran seferine çıktı. şâh abbâs, murâd paşaya elçi gönderdi. safevî elçileri sultan ahmed hana gönderildi. murâd paşa, tebriz önlerine geldiğinde, sefer mevsimi geçtiğinden, kışı geçirmek için diyarbakır’a çekildi. murâd paşa, iran üzerine yeni bir sefer hazırlığı içindeyken, doksan yaşlarında 6 ağustos 1611’de âmid kışlığında vefât etti. istanbul’da yaptırdığı medresenin bahçesindeki türbesine defnedildi.
murâd paşa; üstün komutanlık, idârecilik, diplomatlık kabiliyetlerine sahipti ve devletin çıkarlarını her şeyden üstün tutan bir devlet adamıydı. rumeli’den devşirme olarak alınıp, sarayda yetiştirildi. osmanlı hânedânına çok sâdıktı. ülkesine ve milletine çok hizmeti oldu. tecrübeli, samîmî ve ileri görüşlü olduğundan icrââtlarında tâvizsiz hareket ederdi. soğukkanlı olup hissiyatını saklamasını bilir, vakti gelince harekete geçip muvaffak olurdu. adâletten ayrılmazdı. ancak, devlet düşmanlarına karşı şiddetli ve amansızdı.
avusturya seferinde haçlı zihniyetine, iran safevî devleti ve devlet içindeki taraftarlarına karşı çok şiddetli mücâdele etti. ülke içinde âsî celâlîleri ortadan kaldırdığı için, ihtilal yanlılarının çeşitli taarruzlarına uğradı. devrine âit kaynaklarda, ilmî eserlerde, meselâ ingiltere elçisi lello; murâd paşanın ülkesine iyiliği dokunduğunu, basîret sâhibi olduğunu, memleketin iç işlerini düzeltip, hâkimiyeti sağladığını, iyi bir asker ve devlet adamı olduğunu yazar. on üç yıl süren avusturya seferi ve yıllarca devam eden celâlî isyânları netîcesinde mâliyenin durumunu öğrenmek için ayn ali efendi’ye kavânin-i âl-i osman der mezâmîn-i defter-i dîvân adlı eserini yazdırdı. yabancılarla olan münâsebetlerde çok dikkâtli olup, meseleleri gayet iyi tâkip ederdi. murâd paşa, istanbul’da vezneciler semtinde edebiyât fakültesi arkasında, medrese, dükkânlar, türbe, sıbyan mektebi ve sebilden meydana gelen bir külliye ile erzurum’da büyük bir câmii ve hamam yaptırmıştır.
fenerbahce’nin gelecek sezon $ampiyonlugunu garantiledigi transferdir. (??) fifa 99’daki gibi oynarsa hic $uphesiz oyledir. gerci umit ozat’in bo$lugunu 2 kere doldurur roberto carlos orasi ayri.
(bkz: ankete katilmak)
(bkz: ruyalar tersine cikar)
osman gâzinin silâh arkadaşı. bizans imparatorluğunun hudut kalelerinden harmankaya hâkimi (tekfuru) idi. osman gâzinin, eskişehir beyi ile yaptığı muhârebede karşı tarafta bulunan köse mihal, esir düştü. osman bey, köse mihal’in yiğitliğine ve kahramanlığına bakarak kendisini affetti ve çok geçmeden de iyi bir dost oldu. hıristiyan derebeyleri, bir düğün vesîlesiyle osman beyi dâvet edip öldürmek için plân hazırladıkları sırada köse mihal, osman beyi zamânında haberdâr ederek tehlikeden kurtulmasına ve yarhisar ile bilecik’in zaptına vesile oldu.
mihal bey, türklerle arasındaki dostluk ve osman beyin münâsebetleri sebebiyle, 1313 yılında müslüman oldu ve abdullah adını aldı. bundan sonra devamlı osman gâzi ile birlikte hareket eden mihal bey, sakarya vâdisinde göynük ve mudurnu ile diğer bâzı kalelerin fethinde bulundu ve büyük kahramanlıklar gösterdi. osmanlı devletinin ilk yıllarındaki ilerlemesinde ve gelişmesinde büyük faydaları görülen köse mihal bey, ayrıca orhan gâzi ile, bursa’nın fethinde ve diğer fütûhât hareketlerinde de bulundu.
gâzi mihal beyin türbesi mihalgâzî yakınlarında olup, vefât târihi bilinmemektedir. osmanlı târihlerinde 16. yüzyıl sonlarına kadar faâliyetleri görülen mihallı akıncıları, köse mihal’ın oğul ve torunlarıdır. gâzi mihal beyin torunlarının islâm’a ve osmanlı devletine çok hizmetleri oldu. bu âileden yetişenler, devlet kademesinde hizmet alıp, vakıflar kurarak, birçok hayır eserleri bıraktılar.
mihal bey, türklerle arasındaki dostluk ve osman beyin münâsebetleri sebebiyle, 1313 yılında müslüman oldu ve abdullah adını aldı. bundan sonra devamlı osman gâzi ile birlikte hareket eden mihal bey, sakarya vâdisinde göynük ve mudurnu ile diğer bâzı kalelerin fethinde bulundu ve büyük kahramanlıklar gösterdi. osmanlı devletinin ilk yıllarındaki ilerlemesinde ve gelişmesinde büyük faydaları görülen köse mihal bey, ayrıca orhan gâzi ile, bursa’nın fethinde ve diğer fütûhât hareketlerinde de bulundu.
gâzi mihal beyin türbesi mihalgâzî yakınlarında olup, vefât târihi bilinmemektedir. osmanlı târihlerinde 16. yüzyıl sonlarına kadar faâliyetleri görülen mihallı akıncıları, köse mihal’ın oğul ve torunlarıdır. gâzi mihal beyin torunlarının islâm’a ve osmanlı devletine çok hizmetleri oldu. bu âileden yetişenler, devlet kademesinde hizmet alıp, vakıflar kurarak, birçok hayır eserleri bıraktılar.
osmanlı devletinin kuruluşunda hizmeti geçen ilk türk kumandanlarından. konur; sarı, sarışın demektir.
osman gâzi, 1300 yılından îtibâren, bizanslılara karşı gazâ mücâdelelerine girişince, yanında akakoca, samsa çavuş, aykut alp ve gâzi abdurrahmân gibi silah arkadaşları ile konur alp de bulunuyordu. orhan bey ise, daha babasının sağlığında askerî idâreyi eline aldığından, karadeniz’e doğru olan mıntıkanın zaptına konur alp’i gönderdi.
konur alp, akyazı, mudurnu ve sonradan kendi adı verilen düzce taraflarındaki konrapa’yı fethetti. gâzi abdurrahmân’la berâber aydos’u aldı. bursa’nın fethinde (1326) büyük kahramanlıklar gösterdi ve aynı yıl içinde vefât etti. konur alp’in vefâtından sonra, idâresindeki yerler birleştirilerek şehzâde murâd’ın emrine verildi.
konur alp’in kabrinin nerede olduğu kesin olarak bilinmemekte, fakat düzce taraflarında olduğu tahmin edilmektedir. söğüt’te türbe bahçesindeki kabir, makamdır. asıl kabri değildir.
osman gâzi, 1300 yılından îtibâren, bizanslılara karşı gazâ mücâdelelerine girişince, yanında akakoca, samsa çavuş, aykut alp ve gâzi abdurrahmân gibi silah arkadaşları ile konur alp de bulunuyordu. orhan bey ise, daha babasının sağlığında askerî idâreyi eline aldığından, karadeniz’e doğru olan mıntıkanın zaptına konur alp’i gönderdi.
konur alp, akyazı, mudurnu ve sonradan kendi adı verilen düzce taraflarındaki konrapa’yı fethetti. gâzi abdurrahmân’la berâber aydos’u aldı. bursa’nın fethinde (1326) büyük kahramanlıklar gösterdi ve aynı yıl içinde vefât etti. konur alp’in vefâtından sonra, idâresindeki yerler birleştirilerek şehzâde murâd’ın emrine verildi.
konur alp’in kabrinin nerede olduğu kesin olarak bilinmemekte, fakat düzce taraflarında olduğu tahmin edilmektedir. söğüt’te türbe bahçesindeki kabir, makamdır. asıl kabri değildir.
sultan dördüncü murâd ve kardeşi sultan ibrâhim’e sunduğu risâleleri ile tanınan 17. yüzyıl osmanlı devlet adamı. asıl adı mustafa olduğu söylenen koçi beyin doğum ve vefât tarihleri bilinmemektedir. gençliğinde rumeli’de görice kasabasından devşirilerek enderun mektebine kabul edilen koçi bey, sultan birinci ahmed (1603-1617)den sonra pâdişah olan sultan dördüncü murâd (1623-1640) devrinde hasodaya alındı. padişahın itimadını kazanarak musahibi oldu. bu sıfatla bağdat seferine iştirak etti. devlet idâresinde gördüğü yolsuzlukları rapor hâlinde pâdişaha arz etti (1631). sultan murâd’ın yerine geçen kardeşi sultan ibrâhim’in de musâhip ve sırdaşı oldu. ona da risâleler sundu (1640). sultan ibrâhim’in son günlerinde veya hemen sonra emekliye ayrılarak görice’ye gitti. orada vefât edip, plamet köyünde defnedildi.
neden bekliyorsun?
bu sözlük, duygu ve düşüncelerini özgürce paylaştığın bir platform, hislerini tercüme eden özgür bilgi kaynağıdır.
katkıda bulunmak istemez misin?