mitili

antalya il sınırları alanya ilçesi yakınlarındaki antik kent.

iotape, alanya’nın 33 kilometre doğusunda ve akdeniz kıyısındadır. kentin adı m.s. 38-72 yılları arasında yaşamış kommagene kralı iv.antiochus’un karısı iotape’den gelmektedir.

roma imparatorları trajanus’tan valerian’a kadar antik çağda kent kendi adına sikke bastırmıştır. denize doğru uzanan yüksekçe bir burun, kentin akropolü konumundadır. sular, bu bölüme bir kale görüntüsü vermektedir. kentin yapıları büyük ölçüde tahrip olmuştur. akrapolün karaya bağlandığı vadide liman caddesi vardır. caddenin iki yanında üç basamaktan oluşan krepis bulunduğu ve bunların arasında yer yer heykeller olduğu kaidelerden anlaşılmaktadır. heykellerin yazıtları, kentin başarılı sporcularından ve hayırsever insanlarından söz etmektedir. akropolün doğusundaki koyda üç nefli, dikdörtgen planlı bir bazilika vardır. kentteki tek nefli küçük kilise kalıntısında ise hagios georgios stratelates’in betimlendiği fresko izleri görülmektedir.

kentin ayakta kalabilen en belirgin yapısı hamamdır. hamama ait kanalizasyon sistemi günümüze kadar korunmuştur. günümüzde antik kentin ortasından geçen şehirlerarası karayolunun güneyinde 8 metreye 12.5 metre boyutunda bir tapınak kalıntısı vardır. kentin doğu ve kuzey tepelerindeki nekropolde anıt mezarların yanı sıra tonoz örtülü küçük mezar yapıları da yer almaktadır.

iotape kentin kenti ören yerine ücretsiz girilir ve yaklaşık iki saatte gezilebilir. antik liman kalıntılarının bulunduğu küçük koy, denize girmek için ideal bir kumsala sahiptir.

lidya’nın bir şehri olan idryos kemer’in antik ismidir. tam olarak phaselis’in kuzeyinde kemer yerleşim yerinin güney - batı bölümünde yer almaktadır.

marmaris yakınlarındaki antik kent.

erine - bybassios yol güzergahı üzerinde marmaris’e 35 km. uzaklıkta bulunan hydas’da sur kalıntıları, bu kalıntıların güneyinde kare planlı bir mezar anıtı yer almaktadır. hydas’a 3 km. uzaklıkta, sahilde bir gözetleme burcu ve bu burç üzerinde birkaç mezar bulunmaktadır. antik hydas kasabası, bozburun yarımadasının kuzeyindeki selimiye koyundaki (kamışlı koy) kurulmuştur.

hamaksya, antalya il sınırları alanya ilçesi yakınlarındaki antik kent.

hamaksya, alanya’ya 12 kilometre uzaktadır. antik çağda pamfilya bölgesi içindeki kent için dönemin coğrafyacısı strabon, gemi yapımında kullanılan sedir ağaçlarının bol olduğunu yazar.

kentin, roma dönemi öncesi yerleşime açıldığı sanılmaktadır. dağlık arazideki kentin en tepe noktasında rektogonal taşlardan yapılmış bir kulenin varlığı söz konusudur. helenistik dönemin özelliklerini de taşıyan kentin önemli kalıntıları arasında önünde havuzu ile antik bir çeşme vardır. yarım daire planlı, oturma sıraları halen ayakta duran ve yazıtlarla donatılmış geniş bir eksedra, dini yapı kompeksi ve nekropol kentin öteki kalıntıları arasında sayılabilir. kentte bulunan yazıtlardan birinde haberci tanrı hermes’in sembolü kaduceus’un işlenmiş olması, hermes adına bir tapınağın varlığının göstermektedir. kent, isa’dan sonra 2. ve 3. yüzyıllarda korakesion’a (alanya) bağlı olarak varlığını sürdüren küçük yerleşimdir.

ören yerine giriş ücretsizdir. kentin deniz tarafına bakan yamacından alanya manzarası çok güzeldir. akdeniz’de pusun olmadığı havada 100 kilometreden uzun kıyı şeridinde gazipaşa’dan manavgat’a kadar uzanan bölgeyi seyretmek olasıdır.

(bkz: halikarnas)

bodrum’un antik çağlardaki ismi.

dor birliği’nin altı üyesinden biri olan halikarnassos ve yöresinin yerli halkı lelegler ve karialılar’dır.

müsgebi ve çömlekçi’de ortaya çıkan mezarlar ve buluntuları bölgede miken kültürü ile çağdaş bir yerleşim olduğunu göstermektedir.

m.ö. 6. yüzyılın ilk yarısında lydia egemenliğinde olan şehir daha sonra perslerin egemenliği altına girmiştir. persler kendilerine yakın yerli bir aile olan halikarnassos’lu lygdamis ailesini kenti yönetmesi için görevlendirmişlerdir. m.ö. 387’de karia satraplığının mylasa’da oturan hekatomnos’a geçtiği bilinmektedir. hekatomnos’un oğlu maussolos m.ö. 377’de karia satrapı olmuş ve merkezi mylasa’dan halikarnassos’a taşımıştır.

maussolos öldükten sonra ii. artemisia yönetime gelmiştir. büyük iskender şehri kuşattığında yönetimde orontobates vardı. iskender, alinda kraliçesi ada’yı bütün karia bölgesinin hâkimi yapmıştır. iskender’den sonra ii. ptolemaios’un hâkimiyeti altına giren halikarnassos roma döneminde rodos yönetimine verilmişse de bağımsız kabul edilmiştir. m.ö. 1. yüzyılda korsanların akınları yüzünden fakirleşen kentin yeniden canlanması augustus zamanıdır. m.s. 4. yüzyılda roma eyaletleri düzenlenirken karia ayrı bir eyalet, halikarnassos metropolisi aphrodisias olan bu eyalete bağlı bir şehir olmuştur.

şehir 11. yüzyılda türklerin eline geçmiş, menteşe beyliği toprakları içinde kalmıştır. 1402 yılında rodos şövalyeleri tarafından ele geçirilen şehrin, eski dor akropolünün olduğu yerde kale inşa edilmiştir. kanuni sultan süleyman’ın rodos’u almasına kadar şövalyelerin elinde kalmıştır.

halikarnassos’ta 1857 yılında newton tarafından bulunarak frizleri londra’daki british museum’a taşınan maussoleion, dünyanın yedi harikasından biri olarak tanımlanmaktadır. maussoleion, maussolos için karısı ii. artemisia tarafından yaptırılan bir mezar anıtıdır. bugün sadece temel izleri ile frizlerinden bir parça kalmıştır.

halikarnassos’taki görülebilen diğer kalıntılar ise; yer yer poligonal ve rektagonal tekniğin kullanıldığı surlar ile roma çağı tiyatrosudur.

hadrianapolis karabük’ün eskipazar ilçesinde bulunan henüz yer yüzüne çıkarılmamış bir antik kenttir. antik kent roma döneminde 4. yüzyılda kurulmuştur. ankara-karabük yolu üzerinde bulunan eskipazar merkezine 3 km uzaklıkta bulunan hacı ahmetler köyü’ndeki asfalt yol ile ulaşım sağlanmaktadır.

antik şehirde çok sayıda mermer sütun ve sütun başlıkları, kiliseler, surlar, su sarnıçları, kaya mezarları, roma hamamı, gözyaşı şişeleri, tüneller, erzak ve şarap mahsenleri vardır. kazı çalışmaları sırasında zemini mozaik hayvan, kuş gibi resimlerle süslenmiş bir kilise çıkartılmıştır.

döneminde oldukça gelişmiş bir şehir olduğu, sit alanı içinde bulunan mermer sütun ve sütun başlıklarından, heykellerden ve yapıların mimarı özelliklerinden anlaşılmaktadır. yeri bilinmeyen fakat tarih kitaplarında şehir adına paranın basılan bir darphane olduğundan bahsedilmektedir. sit alanı içinde çok sayıda sikke bulunmuştur. yağmur yağdığında yağmur ve sel sularının sikkeleri ortaya çıkardığı ve sit alanı içinden geçen çaya bu sikkelerin taşınarak yok olduğu bölge sekinleri tarafından ifade edilmektedir.

bodrum yakınlarındaki tarihi kalıntılar.

bodrum antik tiyatrosu’nun güney yamacına yaslandığı göktepe’nin üst bölümlerinde kaya içine oyulmuş yüzlerce mezar bulunmaktadır. bunlar bazen içinde birkaç lahtin korunduğu zengin ailelere ait mezar odalarıdır. çoğunluğu helenistik ve roma devrine tarihlendirilen bu mezar odalarının çok azında yer yer fresk izlerine rastlanmaktadır. bazı kaya mezarlarının cephelerinde adak taşlarının konduğu yuvalar görülmektedir. bodrum’un genel manzarasını görmek, şehir surlarını izlemek isteyen birçok turist sabah erken saatlerde veya akşam üstü bu yöreyi gezmektedirler.

frigler, mö 750 - mö 300, anadolu’ya göç eden balkan kökenli boylardan biridir. siyasi bir topluluk olarak ilk defa mö 750’den sonra ortaya çıkmışlardır, midas döneminde ise (mö 725-695/675) bütün orta ve güneydoğu anadolu’ya egemen, güçlü bir krallık düzeyine ulaşmışlardır.

kemer yakınlarındaki antik kent.

bey dağları olimpos ulusul parkı’nın çam ve sedir ormanları arasında yer alan antik faselis kenti kemer’in 16 km. batısındadır. antalya - kumluca karayolunun 57.km.’sinden güneye dönüldüğünde yaklaşık 1 km. sonra faselis’e ulaşılır.

kent m.ö. vii. yüzyılda rodos’lular tarafından kurulmuştur. uzun yıllar likya’nın doğu kıyısının en önemli liman özelliğini korumuştur. faselis’in üç limanı vardır. kuzey limanı, savaş limanı veya korunmuş liman ve güneş limanı. bunlardan en önemlisi güneydekidir. kentin ortasında 20-24 metre genişliğinde muhteşem bir cadde vardır. bu caddenin güney ucunda hadrian su yolu kapısı bulunur. caddenin iki yanında gezinti yolları ve dükkanlar vardır. bunların da yakınında hamamlar, agora ve tiyatro gibi kamu yapıları bulunur. bu yapıların tarihinin m.ö. i. ve ii. yüzyıla kadar uzandığı ileri sürülmektedir. kent merkezi ile 70 m. yükseklikteki plato üzerine kurulmuş olan yerleşim yeri arasında su kanalları vardır.

milli park içinde yer alan bu bölgede piknik alanları kullanıma açıktır. bölgeye karadan ve denizden ulaşılabilmektedir. ayrıca yat turlarıyla birçok turist faselis ve kıyı şeridindeki diğer antik siteleri ziyaret etmektedir.

(bkz: phaselis)

eflatunpınar beyşehir gölü kıyısında ve beyşehir, konya ilçesi sınırları içerisinde, yaklaşık m.ö.1300 yıllarına tarihlendirilen geç hitit kalıntılarının ve özellikle de bir anıtın bulunduğu bir arkeolojik alandır (höyük). tarihi eski yunan filozofu eflatun’dan (plato) 1000 yıl öncesine dayanmakla birlikte, halk arasında bu şekilde adlandırılagelmiştir. 19. yüzyıl sonlarında bölgede incelemeler yürüten ingiliz arkeolog f.w. hasluck’un notlarına göre, yerli halk, bir çeşit evliya kimliğine büründürdüğü eflatun’un eflatunpınar hitit anıtını konya’yı su baskınlarından korumak amacıyla inşa etmiş olduğu inancını taşımaktadır.

eflatunpınar’da ayrıca, 15. yüzyıl da, otlukbeli savaşı öncesindeki dönemde, osmanlı devleti’ne karşı karamanoğulları beyliği’ne yardım eden akkoyunlu devleti’nin kuvvetleri ile fatih sultan mehmet’in oğlu şehzade mustafa komutasındaki osmanlı kuvvetleri bir savaş cereyan etmiş ve savaştan osmanlılar galip çıkmıştır.

eflatunpınar kalıntıları, beyşehir gölü çevresindeki pek çok diğer arkeolojik alan gibi, derinlemesine arkeolojik araştırmaların gerçekleştirilmesini beklemektedir.

antalya il sınırları kumluca ilçesi yakınlarındaki antik kent.

şehir kumluca’nın batısındaki ve ilçe merkezine 1 km. uzaklıktaki iki tepe üzerinde kurulmuştur. bugün toprak üstünde yalnızca şehre su getiren aguaduktur kalıntıları seçilebilmektedir. diğer eserler yok edilmiştir. kent özellikle bizans ve geç bizans devirlerinde gelişme göstermiştir. fakir bir köylü kadının keçisinin ayağına bir zincirin takılması ile ortaya çıkan ve "kumluca definesi" diye tanınan define bu ören yerinde çıkmıştır. ne yazık ki çok değerli altın ve gümüş eşyalardan oluşan definenin büyük bir kısmı amerika’ya kaçırılmış, çok az bir kısmı antalya müzesi’nde sergilenmiştir.

marmaris yakınlarındaki antik kent.

bu antik ören yeri hisarlık köyü yakınlarındaki pazarlık mevkiindedir. eren dağı’ndaki bu kutsal yere hisarönü ovasından bir saatlik tırmanışla ulaşılabilir. tapınak kendisi için yapılan platformun üzerinde yer alır. i.ö. 4. yüzyıldan kalma ion düzenindeki yapı, ayrıca dor öğeleri de taşımaktadır. platform üzerinde, tapınak temeli görülebilir. platformu destekleyen göz alıcı duvarlar günümüze kadar varlığını sürdürebilmişlerdir. güneydeki alanda yer alan yıkık tiyatro, tapınakla birlikte bölgede tanımlanabilen tek yapıdır.

bybassios, marmaris yakınlarındaki bir antik kenttir.

erine yolu üzerinde, bozburun yönüne devam edildiğinde bybassios antik kentinin kalıntıları ile karşılaşılır. bugünkü orhaniye köyü, kalıntıların bulunduğu tepenin yamacına kurulmuştur. kentin sur kalıntıları orman içinde dağınık bir arazide yer almaktadır.

antalya il sınırları [[finike[1]] ilçesi yakınlarındaki antik kent.

elmalı - finike[http://www.finike.com.tr/ty.htm. karayolunun tam yarısında bulunan arif köyünün aykırıçay mahallesine yakın bir ören yeridir. ilk yerleşme zamanına ait arkeolojik ve yazılı kaynaklara dayanan bilgi bulunamayan arykanda’nın filolojik yönden yerli bir isim oluşu ile eski bir yerleşme yeri olduğu bilinmektedir. ’anda’ ekinden yola çıkarak, bu kentin i.ö.2.000 yılından itibaren var olduğu söylenebilir. zamanın yerlileri arykanda’ya ’arykawanda’ olarak adlandırdıkları bilinmektedir. arykanda antik kentin kazılarında prof.dr. cevdet bayburtluoğlu’nun çok emeği geçmiştir. ankara üniversitesi öğretim üyesi prof. dr. cevdet bayburtluğlu ile özdeşen kent, onun arkeolojik çalışmaları sayesinde, bugün tarihi likya (işık diyarı) bölgesinin en güzel kentlerinin ziyaret etmemizi sağlar.

arykanda’nın en üst teraslarından birinde tek taraflı oturma yerine sahip, koşu pisti belirli bir kısımdan sonra trapez şeklini alan bir stadion bulunmaktadır. ortasına yakın yerdeki merdivenle aşağıdaki teraslara bağlanan stadionun bir altındaki terasta ufak, fakat çok iyi korunmuş tiyatro yer almaktadır. tiyatronun alt terasında odeon ve buna ulaşan merdivenli yol vardır. odeonun önündeki portiko, köşeli bir u harfi yaparak agorayı çevreler. arykanda’da resmi ve özel yapıların kapladığı alanın birkaç katını nekropol kaplar.

nekropoldeki tonoz örtülü mezar odalarının dışında lahitlere de rastlanır. birbirlerine teras görevi gören mezar binalarının en alt terasında ikinci katına kadar ayakta kalmış büyük bir hamam yer almaktadır.

şehrin en ilginç kalıntılarından bir diğeri de aykırıçay kaynağının bulunduğu yerde, kayalığın yüzündeki su yollarıdır.

hititlerde bir kent.

hitit güneş tanrıçasının en önemli kült merkezi arinna kentiydi. söz konusu güneş tanrıçasının adı tam olarak bilinmediği için, genellikle "arinna’nın güneş tanrıçası" olarak anılırdı.

arinna’nın tam olarak nerede olduğuna dair çeşitli varsayımlar vardır ancak arinna’nın bugünkü alacahöyük olduğu düşünülmektedir.

hattusili iii, urhi - teşup’u tahttan indirip kendisini kral ilan ettikten sonra, eşi tavananna puduhepa ile koruyucu tanrıçalarına şükranlarını ifade eden dualar yazdırmışlardır: "ey, arinna’nın güneş tanrıçası, hanımım, bütün ülkelerin kraliçesi, yer ve gök tanrıçası."

hititlerin tanrılar aleminde; kadın elemanı simgeleyen tanrıçalarına özel bir yer verildiği, arinna’nın güneş tanrıçasının ise devletin ve orduların koruyucusu olduğu, aynı zamanda ana tanrıça özelliğini de taşıdığı izlenmektedir.

apollonia, antalya ili kaş ilçesi yakınlarında bulunan antik kent.

apollonia (kılınçlar), kaş’a 22 km. mesafede, kekova yolu üzerinde kılınçlı köyünde lykia birliği’ne bağlı olarak kurulmuş bir kenttir. kalıntılardan anlaşıldığına göre m.ö. 4. yüzyılda kurulmuştur.

şehir "l" harfine benzeyen bir kayalığın üzerindedir ve kenti çevreleyen surların bir kısmı ayakta kalmıştır. iç kulenin batısında iyi durumda bir bizans dönemi yapısı ile aynı döneme ait kilise bulunmaktadır. kilisenin batısında tahrip olmuş tiyatro görülür. hamam ve en ilginç yapılardan olan heroon 6 prizmal gövdeli mezar anıtı diğer kalıntılardır.

antiphellos, antalya’nın kaş ilçesinde antik kent ve kaş’ın likya dönemindeki isimlerinden biri.

kaş’ta buluşmuş olan iki dilli bir yazıttan, kaş’ın altındaki kentin antiphellos olduğu kesin olarak anlaşılmıştır. ancak kaş’ın daha eski ismi habesos’dur.

m.ö. iv. yüzyılda antiphellos çok küçük bir yerleşim yeri olup biraz yukarısında bulunan phellos’un limanı idi. ancak hellenistik döneme girilirken phellos gerilemiş, antipellos ise gelişerek daha ön plana çıkmıştır. bu durum roma döneminde de devam etmiş, şehir bölge ormanlarından elde edilen sedir ağacı ticareti ve süngercilik sayesinde gelişerek phellos’un limanı durumundan çıkmış ve kendine yeten zengin bir şehir durumuna gelmiştir.

dansözler mezarı (m.ö. iv yüzyıl) şehirde akropöl olarak nitelenen yükseltinin meis adası’na bakan yüzünde muntazam sur kalıntıları görülür. ancak bu sur kalıntılarının kuzey ve batı yönlerinden günümüze bir şey gelememiştir. deniz kenarındaki sur kalıntıları da bugün görülebilir. şehrin batı kısmında kalan çukurbağ yarımadası’na giden yolun sağında antiphellos’un denize bakan tiyatrosu oldukça sağlamdır.

kaş’ın en önemli anıtı uzun çarşı caddesi üzerinde, halıcı dükkânlarının arasında karşımıza çıkan ve tek bloktan oluşan bir lahiddir. günümüze sağlam bir şekilde gelebilen lahdin üzerindeki sekiz satırlık lykia dilindeki yazı okunamadığı için lahdin kime ait olduğu bilinmemektedir. bu nedenle de halk ona kral lahdi adını yakıştırmıştır.

isparta’nın yalvaç ilçesinde bulunan antik kent.